Nordbank Capital Sp. z o.o., dom maklerski z siedzibą w Warszawie, otrzymuje zlecenie otwarcia rachunku inwestycyjnego dla funduszu private equity zarejestrowanego na Malcie — jurysdykcji objętej wzmożonym nadzorem FATF. Kwota aktywów pod zarządzaniem: 38 mln zł. AMLCO (Anti-Money Laundering Compliance Officer) ma 48 godzin na decyzję: zastosować wzmocnione środki bezpieczeństwa finansowego (WŚBF) czy odmówić nawiązania stosunków gospodarczych. Ustawa z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu nie pozostawia miejsca na domysły — a GIIF w wytycznych z 2023 r. wprost wymaga udokumentowania każdej decyzji odmownej.
Podejście oparte na ryzyku (RBA) — ustawa AML 2018
Obowiązek instytucji obowiązanej wynikający z art. 27 ustawy z 1 marca 2018 r. polegający na identyfikacji, ocenie i dokumentowaniu ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, na które jest narażona, oraz wdrożeniu środków bezpieczeństwa finansowego proporcjonalnych do zidentyfikowanego ryzyka. GIIF oczekuje pisemnej, firmowej oceny ryzyka aktualizowanej co najmniej raz w roku lub po istotnej zmianie profilu działalności. Ocena ryzyka wymaga zatwierdzenia przez kadrę kierowniczą wyższego szczebla (art. 28 ustawy AML 2018).
Wzmocnione środki bezpieczeństwa finansowego (WŚBF)
Dodatkowe środki, wykraczające poza standardowe ŚBF, wymagane na podstawie art. 43 ustawy AML w odniesieniu do klientów o wyższym ryzyku ML/TF. Obligatoryjne przesłanki obejmują: stosunki gospodarcze z osobami z państw trzecich wysokiego ryzyka (lista FATF), osoby zajmujące eksponowane stanowiska polityczne (PEP) i ich bliskich współpracowników oraz transakcje o skomplikowanej lub nieuzasadnionej strukturze. WŚBF obejmuje uzyskanie dodatkowych informacji o kliencie, źródle majątku i celu transakcji.
Ujawnienie informacji o zgłoszeniu (tipping-off) jest przestępstwem na gruncie art. 153 ustawy AML. Po złożeniu STR do GIIF lub zgłoszeniu wewnętrznemu do AMLCO, instytucja nie może poinformować klienta ani osoby trzeciej o fakcie złożenia zawiadomienia ani o toczącym się postępowaniu. Procedura tymczasowego wstrzymania transakcji pozwala instytucji na jej blokadę na czas niezbędny do podjęcia decyzji przez GIIF — maksymalnie 96 godzin roboczych.
| Typ klienta | Poziom ryzyka | Wymagane środki | Kluczowy obowiązek |
|---|---|---|---|
| Spółka notowana na GPW (Rynek Główny) | Niskie | Uproszczone (UŚBF) | Potwierdzenie notowania; brak dalszych ŚBF |
| Polska spółka z o.o., właściciel zarządzający | Standardowe | Zwykłe ŚBF | Weryfikacja UBO > 25% udziałów |
| PEP — krajowa, pełniąca funkcję | Wyższe | Wzmocnione (WŚBF) — obligatoryjne | Akceptacja zarządu; przegląd roczny |
| Podmiot z państwa trzeciego wysokiego ryzyka FATF | Wyższe | Wzmocnione (WŚBF) — obligatoryjne | Źródło majątku; czerwone flagi kraju |
| Struktura z akcjami na okaziciela lub anonimowa | Wyższe | WŚBF + eskalacja | Odmowa, jeśli UBO nieweryfikowalny |
AMLCO Nordbank zleca weryfikację funduszu maltańskiego w trybie WŚBF: pozyskuje dokumenty założycielskie, niezależną ocenę struktury właścicielskiej, potwierdzenie źródła środków z audytowanych sprawozdań finansowych za ostatnie trzy lata oraz oświadczenie o braku powiązań z osobami objętymi sankcjami UE i ONZ. Zarząd zatwierdza przyjęcie klienta decyzją pisemną z analizą ryzyka. STR nie jest składany — brak przesłanek podejrzenia — lecz kompletna dokumentacja WŚBF jest archiwizowana przez 5 lat zgodnie z art. 49 ustawy AML i przygotowana na potencjalną kontrolę GIIF.
⚠️Traktowanie CDD jako jednorazowej czynności przy onboardingu
→ Art. 35 ustawy AML wymaga bieżącego monitorowania stosunków gospodarczych — przegląd CDD przy zmianie profilu ryzyka klienta, wdrożenie WŚBF przy pojawieniu się czerwonych flag w wzorcach transakcji, formalne odświeżanie dokumentacji klientów wysokiego ryzyka co najmniej raz w roku.
⚠️Składanie STR bez analizy ryzyka ujawnienia informacji
→ Przed złożeniem zawiadomienia i po jego złożeniu należy zidentyfikować wszystkie kanały komunikacji mogące dotrzeć do klienta i wdrożyć bariery informacyjne; analiza tipping-off musi być udokumentowana w aktach AMLCO.
⚠️Mylenie UŚBF z brakiem środków bezpieczeństwa finansowego
→ Uproszczone środki ograniczają zakres weryfikacji, ale jej nie eliminują. Instytucja musi dysponować wystarczającymi informacjami, by potwierdzić, że klasyfikacja niskiego ryzyka pozostaje aktualna.